Najnowszy wpis

Natchnieni Bieszczadem

         20 i 21 lipca 2018 r. w samym centrum Cisnej odbył się wyjątkowy, bo X Jubileuszowy Festiwal Natchnieni Bieszczadem. Jak co roku spotkali się ludzie kultywujący i promujący bieszczadzką kulturę, kochający turystykę górską, Bieszczadnicy. Przyjechało wielu gości, wśród nich m.in. aktorzy Lech Dyblik i Marek Pyś. Były koncerty, promocje bieszczadzkich twórców, była t okazja do rozmowy z bieszczadzkimi artystami, do wspólnego śpiewu i zabawy. Nie zabrakło regionalnych wyrobów, które można było posmakować, takich jak: sery, nalewki, piwa, miód i tradycyjnie wypiekany chleb, nie mówiąc o licznych stoiskach z rękodziełem.

W Ogólnopolskim Konkursie Piosenki Poetyckiej ,,Natchnieni Bieszczadem” I miejsce zajął Zespół Latający Dywan. 

Podczas Festiwalu wystąpił aktor Lech Dyblik.

Festiwal uświetnił m.in. Zespół Łemkowyna.

Jeden dzień w Kazimierzu Dolnym

 

            W dniach 21-24 czerwca 2018 r. w Kazimierzu Dolnym odbył się 52. Ogólnopolski Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych. Dla wykonawców muzyki tradycyjnej z całej Polski jest to najbardziej prestiżowa impreza. W czasie festiwalu odbywają się seminaria i warsztaty, których przedmiotem jest folklor i kultura ludowa.

Wakacyjne Kręcenie Korbą

    13 lipca w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku miało miejsce ciekawe wydarzenie. Na Rynku Miasteczka Galicyjskiego, pod chałupą mistrza Stanisława Wyżykowskiego przeprowadzono otwarte warsztaty lirnicze. Śpiewano takie pieśni jak ,,Śpiewka o Madeju rozbójniku”, ,,Na Podolu siwy kamień”, ,,Przez litewski łan”, ,,O posłuchajcie, krześcijanie wierni” i inne. Warsztaty odbyły się w ramach V Podkarpackiego Spotkania Lirników. Na ten niepowtarzalny zlot przybyli pasjonaci liry korbowej z całej Polski, jak sami mówią, dumni są z tego, że są ,,dziadami”. Z upodobaniem na okrągło kręcą korbą i śpiewają piękne, dziadowskie pieśni, które mają często po kilkadziesiąt zwrotek każda. Pomysłodawcami takiej formy nauki gry na lirze korbowej są państwo Barbara Bator i Maciej Bator z Rzeszowa. Podczas zlotu lirników oprócz ćwiczenia gry na tym ciekawym instrumencie, przybliżana jest historia i tradycje wędrujących śpiewaków zwanych dziadami. Uczestnicy poznają nowe pieśni, mogą też podzielić się z innymi własnymi zbiorami pieśni. Istnieje także możliwość skorzystania z pogotowia lirniczego. To dzięki takim pozytywnie zakręconym ludziom i takim spotkaniom, lira korbowa wraca do łask i staje się coraz popularniejsza zwłaszcza wśród zespołów folkowych.

Jako ciekawostkę dodam, że od 2015 r. istnieje Wędrowny Uniwersytet Korbowy. Uniwersytet skupia lirników, lutników, etnografów i pasjonatów muzyki tradycyjnej.

,,Ej kołem wionku” – warsztaty śpiewu obrzędowego

         Od 19 maja do 20 października 2018 r. w miejscowości Cygany kontynuowany jest projekt  ,,Ej kołem wionku” – warsztaty śpiewu obrzędowego z regionu lasowiackiego. Warsztaty te realizowane są przez Stowarzyszenie na Rzecz Ekorozwoju Wsi Cygany w ramach programu Instytutu Muzyki i Tańca pod nazwą „Szkoła mistrzów tradycji” Pomysłodawczynią projektu i prowadzącą warsztaty jest Zofia Dąbrowska – badaczka i kontynuatorka tradycji lasowiackich, uczennica wybitnej znawczyni i propagatorki kultury lasowiackiej, Marii Kozłowej. Założycielka Zespołu Cyganianki i Regionalnego Zespołu Dziecięcego Rutka. Oba zespoły prowadziła w latach 1997- 2002 w Cyganach. W latach 2003 – 2014 była solistką najpierw Kapeli Ludowej, a później Kapeli nad Łęgiem w Gorzycach. Uczestniczka wielu warsztatów śpiewu i tańca tradycyjnego.

        Warsztaty  polegają na nauce pieśni obrzędowych w bezpośrednim przekazie mistrz-uczeń i ich dokumentowaniu. Celem projektu jest też upowszechnianie tradycyjnych technik wykonawczych. Projekt ma zasięg ogólnopolski.  
Region lasowiacki charakteryzuje się ogromnym bogactwem pieśni o niespotykanych gdzie indziej tekstach i ciekawej, archaicznej melodyce. Pieśni  wprowadzane podczas warsztatów, pochodzą ze zbiorów własnych prowadzącej warsztaty – Zofii Dąbrowskiej, pozyskane podczas badań terenowych, jakie prowadzi od 1990 roku. Są to pieśni z repertuaru legendarnej śpiewaczki Marii Kozłowej z dawnego Machowa, pieśni zebrane od mieszkańców wsi Cygany i z innych miejscowości z okolic Tarnobrzega. Dodatkową atrakcją dla uczestników warsztatów są takie elementy jak: zapoznanie z  plastyką obrzędową (rózga weselna, stroik panny młodej, bukieciki orszaku weselnego), zwiedzanie Izby Regionalnej im. Marii Kozłowej, oglądanie nagrań z panią Marią Kozłową, spotkania z mieszkańcami wsi Cygany.

Projekt realizowany jest pod patronatem Stowarzyszenia na Rzecz Ekorozwoju Wsi Cygany.

Warsztaty muzyki tradycyjnej odbywają się i są współfinansowane w ramach programu Instytutu Muzyki i Tańca „Szkoła mistrzów tradycji”.

Program skierowany jest do polskich instytucji zajmujących się kultywowaniem rodzimej tradycji muzycznej oraz do artystów muzyków ludowych. Program nawiązuje do, rozpowszechnionej w wielu krajach o rozwiniętej kulturze muzycznej, idei podtrzymywania lokalnych tradycji muzycznych, w tym tradycyjnych technik wykonawczych związanych z grą i ze śpiewem. Program polega na organizowaniu przez instytucje i organizacje społeczne warsztatów w trakcie których artyści muzycy ludowi przekazują umiejętności tradycyjnego wykonawstwa w zakresie gry na instrumentach i śpiewu”.

Wydarzenie zostało objęte patronatem Europejskiego Roku Dziedzictwa Kulturowego 2018.

,,Ej kołem wionku” – warsztaty śpiewu obrzędowego cz. I

,,Ej kołem wionku” – warsztaty śpiewu obrzędowego cz. II

XVII Powojenne Targi Końskie w Lutowiskach

        7 lipca w bieszczadzkiej miejscowości Lutowiska, turyści mogli zobaczyli niezwykłą paradę 100 koni, którą zorganizowano na 100-lecie odzyskania niepodległości przez Polskę. Parada przeszła główną ulicą Lutowisk, prowadzona przez Dziewczęcą Orkiestrę Dętą z Rzeszowa. Tego dnia bowiem, miała miejsce impreza o nazwie  XVII Powojenne Targi Końskie nawiązująca do przedwojennej tradycji organizowania jarmarków w Lutowiskach. Podczas targów oprócz parady  100 koni (podobno było 108), były też pokazy takie jak: pokaz jazdy konnej z elementami dżygitówki i łucznictwa konnego, psychopedagogicznej jazdy konnej i pokaz koni arabskich, sposobów naturalnego układania konia oraz użytkowania konia. Przez cały dzień trwały  targi rękodzieła artystycznego i ludowego, kiermasz jadła regionalnego, występy zespołów i kapel ludowych.

Cuda Wianki 2018

          Pomimo kapryśnej pogody sobotnia impreza w Sandomierzu na Bulwarze, cieszyła się dużym zainteresowaniem. Bo też zarówno miejsce wydarzenia było atrakcyjne, jak i program był bardzo ciekawy. Każdy mógł znaleźć coś interesującego dla siebie. Czegóż tam nie było?! Jak w nazwie wydarzenia Cuda Wianki 2018, było ognisko, stoiska z ziołami i kwiatami, wielka scena na której ciągle coś się dzieło, zespół dziecięcy w pięknych krakowskich strojach. Odbył się też konkurs na najpiękniejszy wianek i gra terenowa, podczas której szukano kwiatu paproci. To impreza na której bawiły się całe rodziny. Było coś dla ciała i dla ducha, po prostu – było cudnie.

Legioniści rzymscy w Bieszczadach

                       Pasją i sposobem na życie mojego syna  Łukasza, jest rekonstrukcja historyczna. Szczególnie interesuje go kultura Grecji i Rzymu z czasów starożytnych. Chcąc nie chcąc, ja też od kilkunastu lat jestem uwikłana w te tematy.  Wczesną wiosną, konkretnie 7 kwietnia 2018 r., kiedy na szlakach górskich leżał jeszcze śnieg, legioniści ze Stowarzyszenia Hellas et Roma z Lublina wybrali się na wyprawę w Bieszczady, aby przetestować swoje buty, ekwipunek i przede wszystkim swoje możliwości. Pomimo trudnych warunków, obuwie które ręcznie na indywidualne zamówienia szyje Fabrica Cacti zdało egzamin, bukłaki też się sprawdziły, a i  z kondycją legionistów nie  było źle. ,,Życie z przytupem” nie mogło przegapić takiej niecodziennej okazji i towarzyszyło wędrowcom na szlaku. Oto fotorelacja z wyprawy legionistów na Połoninę Wetlińską.

Polana-wieś w Bieszczadach

          Polana to jedna z najstarszych wsi bieszczadzkich, powstała w połowie XV wieku za czasów panowania Kazimierza Jagielończyka. Położona jest w gminie Czarna, u podnóża Otrytu, w dolinie potoków Czarny i Głuchy. W miejscowości tej znajduje się  Cerkiew św. Mikołaja – zabytek Szlaku Architektury Drewnianej.Jest to najprawdopodobniej najstarsza cerkiew w polskich Bieszczadach. Została wzniesiona w XVI lub XVII wieku jako rzymskokatolicka kaplica dworska. Zmieniali się właściciele tej budowli i jej przeznaczenie. Był czas, że służyła  jako magazyn na zboże. Od roku 1969 użytkowana była przez kościół rzymskokatolicki. W 1982 r. w Polanie reaktywowano rzymskokatolicką Parafię Przemienienia Pańskiego i w 1998 roku rozpoczęto budowę nowej świątyni parafialnej. Do tego czasu, jako świątynię wykorzystywano wspomnianą cerkiew.  W niewielkiej odległości od cerkwi usytuowana jest drewniana dzwonnica, a wokół cerkwi zachowało się kilkanaście dawnych nagrobków. We wsi znajduje się wiele starych, potężnych lip, które z całą pewnością zasługują na miano zabytków przyrody. Warto odwiedzić tą wioskę, bo oprócz wspomnianych budowli,  piękne są też pejzaże, a powietrze i woda czyste, o czym świadczy bujna roślinność i liczne żeremia na rzece.

Moja przygoda z kulturą lasowiacką

                Kiedy w 1985 roku, los rzucił mnie do miejscowości położonej  koło Tarnobrzega, nie wiedziałam nic o dawnej kulturze ludzi tam zamieszkujących. Ale już wkrótce nadarzyła się okazja, by poznać kulturę regionalną . Właśnie kończyłam Studia Podyplomowe na Wydziale Artystycznym na UMCS w Lublinie.  Na zaliczenie semestru dostałam temat pracy, który brzmiał ,,Napisz monografię twórcy ludowego z terenu swojego regionu”. Okazało się, że mieszkańcy Cygan, gdzie wówczas mieszkałam, nie mieli świadomości przynależności do regionu kulturowego i nie potrafili sprecyzować jak nazywa się region przez nich zamieszkiwany. Większość twierdziła, że to region rzeszowski. Kiedy pytałam o twórców, mówili, że takich u nich nie ma. Udałam się, więc do Tarnobrzeskiego Domu Kultury, gdzie poznałam artystę, rysownika pana Tomasza Staszewskiego, który umówił mnie z panią Marią Kozłową, wszechstronnie uzdolnioną artystką ludową, wielką miłośniczką i znawczynią kultury lasowiackiej. Tak rozpoczęła się moja przygoda z regionalizmem. Pani Maria Kozłowa była osobą z sercem na dłoni, dosłownie i w przenośni. Dosłownie, bo to ona wypromowała motyw serca lasowiackiego, a w przenośni dlatego, że była niezwykle życzliwą osobą i chętnie dzieliła się swoją wiedzą i doświadczeniem z innymi. Przekazała mi cały swój dorobek. Nauczyła mnie piosenek, przerysowała mi wzory haftów, pokazała jak wykonywać wycinanki i różne kwiaty z bibuły. Przez kilka lat odwiedzałam panią  Kozłową. Całymi godzinami opowiadała mi o dawnych zwyczajach i obrzędach. Zafascynowana kulturą Lasowiaków, zaczęłam gromadzić materiały. Sama rozpoczęłam badania terenowe. Pracowałam wtedy w szkole w Cyganach. Na lekcjach nawiązywałam do miejscowych zwyczajów i obrzędów. Uczniowie spisywali piosenki od swoich dziadków, zapraszaliśmy na lekcje osoby zajmujące się wykonywaniem kwiatów z bibuły, rzeźbieniem. Okazało się, że wśród mieszkańców Cygan jest całkiem sporo twórców, tylko dotychczas nie nazywano ich artystami. Za namową mojej mistrzyni -Marii Kozłowej, w roku 1997 założyłam Zespół Cyganianki dla dorosłych, a wkrótce Dziecięcy Zespół Regionalny Rutka.  Cały czas zgłębiam kulturę Lasowiaków, poznałam ich pieśni, gwarę i zwyczaje. Wrosłam w ten region. Umiejętności i wiedzę jaką przekazała mi pani Maria Kozłowa, wykorzystuję do dziś i przekazuję ją innym. 

Jan Słomka – wójt Dzikowa

              W Tarnobrzegu na Placu Antoniego Surowieckiego, niedaleko magistratu, stoi ławka. Siedzi na niej ubrany w tradycyjny strój, sam wójt Dzikowa z przełomu XIX i XX w., autor ,,Pamiętników Włościanina” – Jan Słomka. Na tej ławeczce, można usiąść, zrobić sobie pamiątkowe zdjęcie. Miejsce to jest niewątpliwie atrakcją turystyczną, zwłaszcza dla ludzi, którzy interesują się historią, dawną kulturą, zwyczajami i zdają sobie sprawę z tego, jak cennym źródłem wiedzy są ,,Pamiętniki Włościanina”. Książka ta, to osobiste świadectwo zwykłego człowieka, obywatela, głowy rodziny, chrześcijanina, społecznika, a przede wszystkim bystrego obserwatora. Dowiadujemy się z niej o zwyczajach, obrzędach i przemianach wsi lasowiackiej. Ukazuje nam wiele sfer życia, włącznie z opisami  zrywów narodowych.